Rehber

Savunma/Havacılıkta İzlenebilirlik: Seri-Lot-Sertifika Kurgusu

Koray Çetintaş 10 Şubat 2026 17 dk okuma


İzlenebilirlik Neden Bu Kadar Kritik?

Uçak Motoru Üretimi

Havacılık sektöründe her parça, hayatı önem taşıyan bir sistemin parçası olabilir

Savunma ve havacılık sektöründe izlenebilirlik neden standart üretim sektörlerinden bu kadar farklı? Üç temel neden var:

1. Güvenlik ve İnsan Hayatı

Bir otomobil parçası arızalandığında yolda kalırsınız. Bir uçak parçası arızalandığında sonuçlar çok daha ağır olabilir. Bu nedenle her parça, her malzeme, her proses kayıt altında olmalıdır. Bir sorun tespit edildiğinde dakikalar içinde hangi uçaklarda, hangi lot’tan malzeme kullanıldığını belirleyebilmek gerekir.

2. Regülatörel Zorunluluklar

FAA (Federal Aviation Administration), EASA (European Union Aviation Safety Agency) ve ulusal sivil havacılık otoriteleri izlenebilirlik konusunda net kurallar koyar. AS9100 sertifikası olmadan büyük havacılık OEM’lerine tedarikçi olamazsınız. ITAR uyumluluğu olmadan ABD menşeli teknoloji içeren ürünlerle çalışamazsınız.

3. Recall (Geri Çağırma) Yönetimi

Sahada bir sorun tespit edildiğinde etkilenen parçaların hızla belirlenmesi gerekir. İzlenebilirlik kayıtları olmadan “hangi serideki parçalar etkilendi” sorusuna cevap veremezsiniz. Bu da ya gereksiz geniş kapsamlı geri çağırma (maliyet) ya da yetersiz kapsamlı geri çağırma (risk) anlamına gelir.

İzlenebilirlik Kopukluğunun Sonuçları

  • Denetim bulgusu: AS9100 majör nonconformity, sertifika askıya alınabilir
  • Müşteri kaybı: Prime contractor’lar ikinci şans vermez
  • ITAR ihlali: Ağır para cezaları ve hapis cezası riskı
  • Sigorta sorunu: İzlenebilirlik eksikliği tazminat taleplerini etkiler
  • Sahada sorun: Geri çağırma maliyeti katlanıyor

Regülatörel Çerçeve: AS9100, ITAR, NADCAP

Kalite Dokümantasyonu

Her standart farklı boyutta izlenebilirlik gereksinimi tanımlar

Savunma ve havacılık sektöründe izlenebilirlik tek bir standartla tanımlanmaz. Birden fazla regülatörel çerçeve iç içe çalışır:

AS9100: Temel Kalite Sistemi

AS9100, havacılık sektörüne özel kalite yönetim sistemi standardıdır. ISO 9001 temelinde inşa edilmiş, sektöre özgü gereksinimler eklenmiştir.

AS9100 İzlenebilirlik Gereksinimleri (Madde 8.5.2)

  • Ürün tanımlama: Her aşamada ürün tanımlanabilir olmalı (parça no, revizyon, seri/lot)
  • Durum tanımlama: Muayene/test durumu açıkça görülmeli
  • Tekil tanımlama: İzlenebilirlik gerektiren parçalarda seri numara
  • Kayıt saklama: Tüm izlenebilirlik kayıtları minimum 7-11 yıl (müşteri/regülatör talebine göre)

ITAR: ABD İhracat Kontrolü

International Traffic in Arms Regulations, ABD menşeli savunma teknolojilerinin kontrolünü sağlar. Sadece fiziksel ürün değil, teknik veri ve know-how da kapsama dahildir.

ITAR İzlenebilirlik Etkileri

  • Teknoloji transferi kayıtları: Kim, ne zaman, hangi bilgiye erişti?
  • Fiziksel erişim kontrolü: ITAR kontrollü alanlara giriş logları
  • İhracat kayıtları: Her sevkiyatın dokümantasyonu, minimum 5 yıl saklama
  • Yıllık raporlama: State Department’a beyan zorunluluğu

NADCAP: Özel Proses Sertifikasyonu

National Aerospace and Defense Contractors Accreditation Program, özel prosesleri (ısıl işlem, kaplama, kaynak, NDT) sertifiye eder. Prime contractor’lar NADCAP sertifikalı tedarikçi talep eder.

NADCAP Proses İ̇zlenebilirliği

  • Proses parametreleri: Her parti için sıcaklık, süre, kimyasal konsantrasyon kaydı
  • Ekipman kalifikasyonu: Fırın, kaplama tankı, kaynak makinesi kalibrasyon kayıtları
  • Operatör yetkinliği: Sertifikalı operatör kayıtları, yetkinlik yenileme takibi
  • Test kuponu: Her lot/batch için numune test sonuçları

FAA/EASA: Sivil Havacılık

Sivil havacılık sektöründe FAA (ABD) ve EASA (Avrupa) uçuşa elverişlilik sertifikasyonu verir. Bu sertifikasyon izlenebilirlik olmadan mümkün değildir.

Form 8130-3 / EASA Form 1

Her sevk edilen parça için yetkili muayene onay belgesi gerekir. Bu belge için:

  • Parça numarası ve seri/lot numarası
  • Üretim siparişi referansı
  • Malzeme sertifikası bağlantısı
  • Uygulanan prosesler ve spesifikasyonlar
  • Muayene/test sonuçları
  • Uygunsuzluk/sapma kayıtları (varsa)

Seri ve Lot Numarası Kurgusu: Temel Tasarım İlkeleri

Parça Numaralandırma

İyi tasarlanmış numara sistemi, izlenebilirliğin temelidir

Seri ve lot numarası kurgusu, izlenebilirlik sisteminin temel taşıyıcı kolonudur. Yanlış tasarlanmış bir sistem sonradan düzeltilmesi çok zor sorunlara yol açar.

Seri Numara vs. Lot Numarası: Temel Farklar

Seri Numara (Serial Number)

  • Her parçaya özel tekil kimlik
  • Parça ömrü boyunca değişmez
  • Bireysel izlenebilirlik sağlar
  • Kritik parçalar, montaj grupları, konfigürasyon kontrolü gereken kalemler
  • Örnek: Motor, iniş takımı, uçuş kontrol bilgisayarı

Lot Numarası (Batch/Lot Number)

  • Aynı koşullarda üretilen parça grubunu tanımlar
  • Toplu izlenebilirlik sağlar
  • Malzeme girişinde, sarf malzemelerinde, bağlantı elemanlarında kullanılır
  • Örnek: Alüminyum levha partisi, cıvatalar, boya partileri

Numara Atama Stratejileri

Seri Numara Formatı Tasarımı

İyi bir seri numara formatı şu bilgileri taşımalıdır:

  • Üretim yılı/ayı: Yıl kodu (A=2020, B=2021…) veya YYMM formatı
  • Üretim hattı/lokasyon: Birden fazla tesis varsa tesis kodu
  • Ardışık numara: Benzersizliği garantileyen sayaç
  • Kontrol karakteri: Giriş hatalarını yakalayan check digit (opsiyonel)

Örnek format: F26-02-00001

  • F: Tesis kodu (Factory)
  • 26: Üretim yılı
  • 02: Üretim ayı
  • 00001: Ardışık numara

Lot Numarası Oluşturma

Lot numarası genellikle malzeme girişi sırasında oluşturulur:

  • Tedarikçi lot numarası: Tedarikçi tarafından atanan orijinal lot
  • Dahili lot numarası: Giriş sırasında atanan şirket içi lot
  • İ̇lişkilendirme: Her iki lot numarası da kayıt altında tutulur

Hangi Parça Seri, Hangi Parça Lot?

Seri Numara Gerektiren Parçalar

  • Uçuş-kritik (flight-critical) parçalar
  • Life-limited parçalar (ömür sınırlı)
  • Konfigürasyon kontrolü gereken montajlar
  • Tamir/revizyon geçmişi izlenen parçalar
  • Müşteri sözleşmesi seri takip gerektiren kalemler

Lot Bazlı Takip Yeterli Olan Parçalar

  • Standart bağlantı elemanları (cıvatalar, somunlar)
  • Ham maddeler (levha, çubuk, profil)
  • Sarf malzemeler (yapıştırıcı, boya, sealant)
  • Düşük riskli yapısal parçalar

Fiziksel Markalama Yöntemleri

Dijital kayıt yetmez – parça üzerinde fiziksel tanımlama gereklidir:

  • Lazer markalama: Kalıcı, yüksek çözünürlük, otomasyona uygun
  • Dot peen (nokta vuruşlu): Kalıcı, daha derin iz, kaba yüzeylerde
  • Kimyasal dağlama: Hassas parçalarda, yüzey bütünlüğünü bozmaz
  • Etiketleme: Geçici izlenebilirlik, proses içi kullanım
  • Barkod/QR/Data Matrix: Otomatik okuma, sistem entegrasyonu

Sertifika ve Dokümantasyon Yönetimi

Dokümantasyon Yönetimi

Her parça, arkasında bir dokümantasyon zinciri taşır

İzlenebilirlik sadece numara sistemi değildir – her numaranın arkasında kapsamlı bir dokümantasyon zinciri olmalıdır.

Malzeme Sertifikası (Mill Test Report – MTR)

Her malzeme girişi için tedarikçi tarafından sağlanan sertifika:

MTR İ̇çeriği – Kontrol Listesi

  • Malzeme spesifikasyonu: AMS 4037, AMS 5659, MIL-S-5000 vb.
  • Kimyasal kompozisyon: Her elementin yüzde oranı
  • Mekanik özellikler: Çekme mukavemeti, akma mukavemeti, uzama, sertlik
  • Isıl işlem durumu: Tavlama, çözeltiye alma, yaşlandırma
  • Heat/lot numarası: Dökümhane partisi
  • Boyutlar: Giriş boyutları doğrulama
  • Üretici bilgileri: Dökümhane adı, ülke, tarih
  • Test laboratuvarı: Akredite lab referansı

DFARS Uyumluluk

ABD savunma sözleşmeleri için DFARS (Defense Federal Acquisition Regulation Supplement) özel kaynak gereksinimleri koyar:

  • Belirli malzemeler için yerli kaynak zorunluluğu
  • Menşe ülke dokümantasyonu
  • Conflict mineral beyanı

Proses Sertifikaları

Özel Proses Kayıtları

  • Isıl işlem: Fırın no, sıcaklık grafiği, süre, ortam
  • Yüzey işlemi: Tank no, kimyasal konsantrasyon, banyo süresi
  • Kaynak: Kaynak prosedürü (WPS), kaynakçı sertifikası, NDT sonuçu
  • Kaplama: Kaplama kalınlığı, yapışma testi, görünüm
  • NDT: Yöntem, kalifikasyon, operatör, sonuç

Test Kuponu ve Numune Saklama

Kritik prosesler için her parti/lot’tan test kuponu alınır ve saklanır:

  • Isıl işlem: Sertlik ölçüm kuponu
  • Kaplama: Kalınlık ve yapışma test parçası
  • Kaynak: Mekanik test numunesi
  • Saklama süresi: Genellikle ürün ömrü + 5-10 yıl

Traveler / Router: Üretim Kayıt Dosyası

Her iş emri ile birlikte hareket eden, tüm üretim adımlarını kayıt altına alan doküman:

Traveler İ̇çeriği

  • Parça tanımlama: Parça no, revizyon, seri/lot no, iş emri no
  • Malzeme bilgisi: Kullanılan malzeme lot numarası, MTR referansı
  • Operasyon listesi: Tüm üretim adımları sırasıyla
  • Her operasyonda: Operatör imzası/ID, tarih/saat, sonuç (OK/NOK)
  • Muayene noktaları: Boyutsal kontrol, görünüm, test sonuçları
  • Uygunsuzluklar: NCR referansı, dispozisyon kararı
  • Özel prosesler: Isıl işlem kayıt numaraları, NDT raporları

Dijital Dokümantasyon Sistemi

Kağıt bazlı sistem artık yetersiz. Dijital sistemde olması gerekenler:

Temel Özellikler

  • Doküman versiyon kontrolü: Her değişiklik izlenir
  • Elektronik imza: 21 CFR Part 11 uyumlu (FDA), AS9100 kabulü
  • Arama ve raporlama: Seri numarası ile tüm kayıtlara ulaşım
  • Erişim kontrolü: Rol bazlı yetkilendirme
  • Yedekleme ve arşivleme: Uzun süreli saklama garantisi
  • Denetim izi (audit trail): Kim, ne zaman, ne yaptı

Sahadan Örnek: Havacılık Yan Sanayii Dönüşümü

Gerçek Saha Vakası (Anonimleştirilmiş)

CNC Tezgah Operasyonu

Firma Profili (Temsili)

Organize sanayi bölgesinde faaliyet gösteren havacılık yan sanayii firması. Üretim: CNC talaşlı imalat, montaj. Kapasıte: ~45 personel. Müşteriler: Yabancı OEM’ler ve Tier-1 tedarikçiler. Mevcut sertifikasyonlar: AS9100, NADCAP (ısıl işlem), ISO 14001.

Başlangıç Durumu

  • İzlenebilirlik: Excel tabloları + kağıt traveler
  • Sertifika arşivi: Klasörlerde fiziksel kopya
  • Seri numara atama: Manüel, tutarsız format
  • Denetim hazırlığı: 2-3 gün önceden yoğun çalışma
  • Müşteri sorgusu yanıt süresi: 24-48 saat
  • Son AS9100 denetimi: 2 minör bulgu (izlenebilirlik ile ilgili)

Tespit Edilen Sorunlar

  1. Malzeme sertifikası ile üretilen parça arasında zayıf bağlantı
  2. Proses kayıtları (ısıl işlem, NDT) ayrı sistemlerde
  3. Traveler’lar fotokopi, okunurluk sorunu
  4. Seri numara formatı standart değil, yıllar içinde değişmiş
  5. Eski kayıtlara erişim zaman alıyor

Uygulanan Adımlar

  1. Ay 1-2: Mevcut durum analizi ve izlenebilirlik haritalama. Tüm ürün aileleri için izlenebilirlik gereksinimleri dokümante edildi.
  2. Ay 3-4: Seri/lot numara formatının standardizasyonu. Tüm ürün grupları için tutarlı format belirlendi. Mevcut stoklar için geçiş planı oluşturuldu.
  3. Ay 5-8: Dijital izlenebilirlik sistemi kurulumu. Malzeme girişi, seri atama, traveler, muayene kayıtları tek platforma taşındı. Lazer markalama sistemi devreye alındı.
  4. Ay 9-10: Eski kayıtların dijitalleştirilmesi. Son 5 yılın kritik kayıtları taranıp sisteme yüklendi. Metadata (parça no, seri, tarih) ile indekslendi.
  5. Ay 11-12: Eğitim ve validasyon. Tüm personele rol bazlı eğitim verildi. Dahili denetimle sistem doğrulandı.

12. Ay Sonuçları (Temsili Değerler)

  • Müşteri sorgusu yanıt süresi: 24-48 saat → 15-30 dakika
  • Denetim hazırlık süresi: 2-3 gün → yarım gün
  • Seri numara hatası: Ayda 3-4 → Yılda 1-2
  • Sertifika bulunamadı vakası: Ayda 2-3 → 0
  • AS9100 denetim sonuçu: 0 majör, 0 minör bulgu
  • Yeni müşteri kazanımı: 2 kritik OEM (izlenebilirlik yeteneği referans gösterildi)

Kritik Başarı Faktörleri

  • Üst yönetim desteği ve kaynak tahsisi
  • Kalite ekibinin proje liderliği
  • Aşama aşama geçiş, big-bang değil
  • Sahadan erken geri bildirim ve düzeltme

Savunma/Havacılıkta 7 Kritik İzlenebilirlik Hatası

1. Malzeme Lot’unu İ̇ş Emrine Bağlamamak

Malzeme girişe kaydediliyor ama üretimde hangi lot kullanıldığı kayıt altına alınmıyor. Sorun çıktığında “bu parçada hangi malzeme vardı” sorusuna cevap verilemiyor. Her iş emri başlangıcında kullanılan malzeme lot numarası kayıt edilmeli.

2. Özel Proses Kayıtlarını Ayrı Tutmak

Isıl işlem kayıtları fırın odasında, NDT raporları muayene bölümünde, kaplama kayıtları alt yüklenicilerde. Denetim sırasında bir araya getirmek saatler alıyor. Tüm proses kayıtları tek bir referans numarası (iş emri/seri) ile bağlantılı olmalı.

3. Traveler’ı Sadece Basım İ̇çin Kullanmak

Dijital traveler var ama operatörler “sisteme sonra gireriz” diye kağıda not alıyor. İ̇ş bittiğinde notlar kayboluyor. Sonuç: Dijital kayıt eksık veya yanlış. Veri girişi real-time olmalı, makine başında terminal/tablet şart.

4. Seri Numara Formatını Tutarsız Bırakmak

Yıllar içinde farklı formatlar kullanılmış: 2018’de “SN-001”, 2020’de “2020-F-0001”, 2022’de “F220001”. Eski kayıtları aramak çok zor. Format değişikliği yapılacaksa geçiş planı ve eski-yeni eşleştirme tablosu tutulmalı.

5. Uygunsuzluk Kayıtlarını Gizlemek

NCR (Nonconformance Report) açıldığında “müşteri görmesin” diye ayrı klasör. Denetim sırasında soru sorulunca tereddüt. AS9100’de uygunsuzluk yönetimi zorunlu – önemli olan sorunun nasıl çözüldüğü. Şeffaflık güven sağlar.

6. Konfigürasyon Kontrolü Yapmamak

Tasarım değişikliği (ECN) yapılıyor ama sahada eski revizyonla üretim devam ediyor. Hangi serideki parça hangi revizyonda belirsiz. Konfigürasyon kontrolü: Tasarım değişiklik tarihi, etkilenen seriler, geçiş planı net olmalı.

7. Kayıt Saklama Süresini Hafife Almak

5 yıl yetti sanıp eski kayıtlar siliniyor. 15 yıllık uçak parçası için soru geldiğinde kayıt yok. Havacılıkta kayıt saklama süresi: Ürün ömrü + 5-10 yıl veya müşteri/regülatör gereksinimine göre (genellikle 25+ yıl).

Kalite Kontrol

Her kayıt, gelecekte bir soruya cevap olabilir


İzlenebilirlik Olgünlük Tablosu

Aşağıdaki tablo firmanızın izlenebilirlik olgunluğunu değerlendirmenize yardımcı olur:

Boyut Seviye 1 (Reaktif) Seviye 3 (Sistematik) Seviye 5 (Entegre)
Seri/Lot Atama Manüel, tutarsız format Standart format, sistem üzerinden Otomatik, entegre, barkod/RFID
Malzeme Sertifikası Kağıt arşiv, klasörlerde Taranmış PDF, indeksli Dijital, lot’a bağlı, otomatik doğrulama
Üretim Kaydı (Traveler) Kağıt, sonradan giriliyor Dijital, makine başında Real-time, makine entegrasyonlu
Özel Proses Kayıtları Ayrı sistemler, manüel bağlantı Tek sistem, iş emri ile ilişkili Otomatik veri toplama, SPC
Sorgu Yanıt Süresi 24-48 saat 2-4 saat Dakikalar içinde
Denetim Hazırlığı 2-3 gün önceden yoğun çalışma Yarım gün hazırlık yeterli Her an denetim hazır
Recall Yönetimi Günler sürer, kapsamı belirsiz Saatler içinde etkilenen lot belirlenir Dakikalar, otomatik bildirim
Kayıt Saklama Kısıtlı süre, fiziksel Dijital, minimum gereklilik karşılanır Uzun süreli, yedekli, erişim kolay

Hedef: Prime contractor olarak çalışmak isteyen firmalar Seviye 4-5 olmalı. Tier-2/3 tedarikçi olarak Seviye 3 minimum gereklidir.


Denetim Hazırlık Kontrol Listesi

AS9100 veya NADCAP denetimi öncesi bu listeyi gözden geçirin:

Malzeme ve Sertifikasyon

  • Tüm aktif lot’lar için MTR mevcut mu?
  • Sertifikalar spesifikasyon gereksinimlerini karşılıyor mu?
  • DFARS uyumlu kaynak beyanları var mı (ABD işi için)?
  • Malzeme lot – iş emri bağlantısı kurulmuş mu?

Seri ve Lot Yönetimi

  • Seri numara formatı dokümante edilmiş mi?
  • Fiziksel markalama okunurluk durumu uygun mu?
  • Dijital kayıt ile fiziksel markalama eşleşiyor mu?
  • Seri/lot numarası çakışması yok mu?

Üretim Kayıtları

  • Traveler’lar eksiksiz doldurulmuş mu?
  • Tüm operasyonlarda operatör imzası/ID var mı?
  • Muayene noktaları kayıt altında mı?
  • Uygunsuzluklar NCR ile dokümante edilmiş mi?

Özel Prosesler (NADCAP)

  • Proses parametreleri spesifikasyon içerisinde mi?
  • Ekipman kalibrasyonları güncel mi?
  • Operatör sertifikaları geçerli mi?
  • Test kuponu sonuçları kabul edilir mi?

Dokümantasyon Sistemi

  • Doküman versiyon kontrolü çalışıyor mu?
  • Geçersiz/eski revizyonlar geri çekilmiş mi?
  • Erişim yetkileri güncel mi?
  • Yedekleme test edildi mi?

Sıkça Sorulan Sorular

AS9100 standardının 8.5.2 maddesi izlenebilirlik gereksinimlerini tanımlar. Temel gereksinimler:

  • Ürün tanımlama: Parça numarası, revizyon, seri veya lot numarası ile her aşamada tanımlanabilir olmalı
  • Durum tanımlama: Üretim aşaması ve muayene/test durumu açıkça görülmeli
  • İzlenebilirlik kayıtları: Malzeme sertifikaları, proses kayıtları, test raporları
  • Konfigürasyon kontrolü: Tasarım değişiklikleri ve sapma/taviz kayıtları

Kayıt saklama süresi müşteri ve regülatör gereksinimlerine göre belirlenir – genellikle minimum 7-11 yıl, havacılıkta ürün ömrü + 5-10 yıl.

ITAR (International Traffic in Arms Regulations) ABD menşeli savunma teknolojilerini denetler. İzlenebilirlik açısından:

  • İhracat/transfer kayıtları: Minimum 5 yıl saklanmalı
  • Teknoloji erişim kayıtları: Kim, ne zaman, hangi ITAR kontrollü bilgiye eriştiği
  • TAA/MLA belgeleri: Technical Assistance Agreement, Manufacturing License Agreement
  • Fiziksel erişim logları: ITAR kontrollü alanlara giriş kayıtları
  • Eğitim kayıtları: ITAR farkındalık eğitimi almış personel listesi

ITAR ihlalleri ağır yaptırımlara (para cezası, ihracat yasağı, hapis) yol açabilir. İzlenebilirlik kayıtları soruşturmalarda kritik öneme sahiptir.

Seri numara:

  • Her parçaya özel tekil kimlik numarası
  • Bireysel izlenebilirlik sağlar
  • Uçak motoru, iniş takımı gibi kritik parçalarda kullanılır
  • Parça ömrü boyunca tüm geçmişi (üretim, bakım, tamir) izler

Lot numarası:

  • Aynı koşullarda üretilen parça grubunu tanımlar
  • Toplu izlenebilirlik sağlar
  • Bağlantı elemanları, ham maddeler için uygundur
  • Recall durumunda etkilenen grubu belirlemeye yardımcı olur

Havacılıkta genellikle her ikisi birlikte kullanılır: Malzeme lot bazlı girerken, nihai ürün seri numarası alır ve hangi lot’tan malzeme kullanıldığı kayıt altındadır.

NADCAP (National Aerospace and Defense Contractors Accreditation Program) özel prosesleri sertifiye eder. Dokümantasyon gereksinimleri:

  • Proses spesifikasyonları: Sıcaklık, süre, kimyasal konsantrasyon limitleri
  • Ekipman kalifikasyonu: Fırın, tank, makine kalibrasyon ve doğrulama kayıtları
  • Operatör yetkinliği: Eğitim, sertifikasyon, yetkinlik yenileme kayıtları
  • Proses kontrol kayıtları: Her parti için parametre kaydı (chart, data log)
  • Test kuponu: Her lot/batch için numune test sonuçları
  • Sapma kayıtları: Proses parametre sapması, düzeltici faaliyet

Kayıt saklama süresi minimum 10 yıldır. Denetim sırasında tüm kayıtlara anında erişim sağlanmalıdır – arama ve bulma süresi denetçinin gözlemlediği ilk kriterdir.

Tam kapsamlı bir MTR (Mill Test Report) aşağıdakileri içermelidir:

  • Malzeme spesifikasyonu: AMS 4037, AMS 5659, MIL-S-5000 vb. referansı
  • Kimyasal kompozisyon: Her elementin yüzde oranı (min-max limitlerle karşılaştırmalı)
  • Mekanik özellikler: Çekme mukavemeti, akma mukavemeti, uzama %, sertlik
  • Isıl işlem durumu: Tavlama, çözeltiye alma, yaşlandırma kondisyonu
  • Heat/lot numarası: Dökümhane partisi referansı
  • Boyutlar: Temin edilen malzeme boyutları
  • Üretici bilgileri: Dökümhane adı, ülke, üretim tarihi
  • Test laboratuvarı: Akreditasyon referansı

ABD savunma projeleri için DFARS uyumlu kaynak belgesi de gerekebilir (yerli menşe, conflict mineral beyanı).

Öncelik sırası (en kritikten başlayarak):

  1. Malzeme giriş ve sertifika yönetimi: Temel. Sertifikasız malzeme üretime girmemeli.
  2. Seri/lot numara atama ve takip: Temel. Standart format, tekil numara garantisi.
  3. Üretim kayıt toplama (traveler): Kritik. Her operasyonda kim, ne zaman, sonuç.
  4. Muayene ve test kayıtları: Kritik. Boyutsal, görünüm, fonksiyonel test sonuçları.
  5. Uygunsuzluk yönetimi (NCR): AS9100 zorunlu. Sorun, analiz, düzeltici faaliyet.
  6. Konfigürasyon kontrolü: Tasarım değişiklik takibi, revizyon yönetimi.
  7. Müşteri portalı: Rekabet avantajı. Müşteri kendi siparişinin izlenebilirlik verilerine erişebilir.

İlk 4 modül olmadan AS9100 denetimi geçmek zordur. Kalan modüller sistemi olgunlaştırır ve rekabet avantajı sağlar.


Yazar Hakkında

Koray Çetintaş, dijital dönüşüm, ERP mimarisi, süreç mühendisliği ve stratejik teknoloji liderliği alanlarında uzman danışmandır. Yapay zekâ, IoT ekosistemleri ve endüstriyel otomasyon konularında saha deneyimi ile "Strateji + İnsan + Teknoloji" yaklaşımını uygular.

Projeniz İçin Destek Alın

Dijital dönüşüm yolculuğunuzda size rehberlik edebilirim. Ücretsiz ön görüşme için randevu alın.